‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 62- وزن دهی به فعالیت ها (2) - دروس آموخته

62- وزن دهی به فعالیت ها (2)

 

در قسمت قبلی در مورد وزن دهی به فعالیت ها و معیارهای وزن دهی مطالبی بیان شد. یکی از معیارهای وزن دهی، وزن دهی ترکیبی بر اساس معیارهای مد نظر کاربر می باشد. در این روش فرد بر اساس چندین معیار که ممکن است هر یک برای وی ارزش متفاوتی نسبت به یکدیگر داشته باشند، نسبت به وزن دهی اقدام می کند.

 


قدم اول: تعیین معیارها

در این حالت اولین قدم برای انجام کار تعیین معیارهای لازم برای وزن دهی می باشد. این معیارها از یک سازمان به سازمان دیگر و از یک پروژه به پروژه دیگر متفاوت می باشد و لزوم تعریف آن در ابتدای هر پروژه امری ضروی به نظر می رسد. این معیارها می توانند شامل موارد زیر بوده ولی منحصر به این موارد  نمی باشند:

1- مدت زمان فعالیت

2- هزینه فعالیت

3- میزان بحرانی بودن هر فعالیت/ شناوری فعالیت

4- ضرورت تحقق فعالیت برای انجام پروژه

5- نیازمندی های منابع

6- پس نیازهای فعالیت

7- پیچیدگی های فنی و مهندسی (در ساخت یا طراحی)

8- صعوبت در تامین

9- ریسک پذیری فعالیت

10- مدیریت پذیری فعالیت

11- نظرات کارشناسی

12- نظرات مدیریتی

13- موارد زیست محیطی

14- مسائل امنیتی و ایمنی

و ده ها مورد دیگر که ممکن است بر اساس هر صنعت و هر پروژه ای متفاوت باشد.

این معیارها ممکن است بر روی پروژه مورد نظر شما تاثیر گذار بوده و یا از تاثیر بسیار ناچیزی برخوردار باشد که در چنین مواردی پیشنهاد می شود به منظور سهولت در انجام مابقی مراحل، از آنها چشم پوشی کرد.

 

قدم دوم: تعیین روش وزن دهی بر اساس معیارهای انتخاب شده

پس از انتخاب معیارها و با توجه به تعداد معیارهای انتخابی، میزان دقت مورد نظر و حجم اطلاعات موجود در مورد هر یک از فعالیت ها در ارتباط با معیارهای انتخاب شده، می توان نسبت به انتخاب روش مناسب برای وزن دهی بر اساس این معیارها اقدام نمود.

در ادامه به ارائه چندین روش برای وزن دهی به فعالیت ها بر اساس معیارهای انتخاب شده خواهیم پرداخت.

 

روش ارزش وزنی معیارها

در این روش به هر یک از معیارها بر اساس میزان اهمیتی که دارند وزنی تخصیص شده و وزن هر فعالیت بر اساس این وزن ها محاسبه می شود. این روش ساده ترین روش برای محاسبه وزن مربوط به هر فعالیت می باشد. این روش در صورتی مفید است که اطلاعات کافی و دقیق از هر فعالیت در مورد معیار انتخابی موجود باشد. در صورتیکه تعداد معیارهای انتخابی برای تعیین وزن فعالیت ها زیاد باشد (بیش از دو یا سه معیار) این روش، ساده ترین روش می باشد.

برای وزن دهی به فعالیت ها در این روش:

  1. باید وزن هر معیار با توجه به مشخصات پروژه و اهمیت نسبی معیارها مشخص شود. مجموع این وزن ها باید برابر 1 باشد.
  2. مقدار عددی هر معیار برای هر فعالیت در پروژه مشخص شود.  
  3. وزن هر فعالیت از مجموع حاصلضرب مقدار عددی معیار در وزن هر معیار به دست می آید.

 

برای مثال تصور کنید معیارهای مورد نظر برای وزن دهی به یک فعالیت، مدت زمان و هزینه آن فعالیت باشید. فرض کنید وزن مدت زمان فعالیت برابر 40% ارزش کل و وزن هزینه فعالیت برابر 60% وزن کل باشد. در این حالت نحوه وزن دهی فعالیت ها در پروژه شبیه شکل زیر می باشد.

 

 

از مزایای این روش می توان به سهولت کاربرد و امکان استفاده از معیارهای متنوع در آن نام برد.

از معایب این روش آن است که وزن معیارها در این حالت برای همه فعالیت های پروژه یکسان می باشد. این امر بعضا باعث ایجاد مشکلاتی در برخی پروژه ها می شود. به عنوان مثال در بخش خرید متریال پروژه ممکن است وزن معیار هزینه کمتر از وزن معیار مدت زمان باشد ولی در قسمت ساخت و نصب وزن هزینه بیش از وزن مدت زمان باشد و یا بالعکس.  عیب دیگر این روش در آن است که وزن فعالیت ها بر اساس معیارها به صورت خطی محاسبه شده و به دست می آید.

 

روش ماتریسی

این روش برای وزن دهی به فعالیت ها با حداقل 2 معیار و حداکثر 3 معیار کارایی دارد. لذا امکان پیاده سازی آن در مواردی که بیش از 3 معیار در اختیار داریم، فرآیندی سخت و تقریبا غیر ممکن می باشد.

در این روش مقادیر عددی و یا کیفی معیارها در بازه های محدود دسته بندی می شوند. سپس این بازه های زمانی برای هر معیار در ردیف و ستون یک ماتریس قرار می گیرند. پس از انجام اینکار می توان ترکیب های مختلف از مقادیر عددی یا کیفی معیارها را وزن دهی نمود.

برای هر فعالیت با توجه به ترکیب مربوطه، وزن آن فعالیت مشخص می شود. برای مثال فرض کنید دو معیار مدت زمان و هزینه برای وزن دهی به فعالیت ها انتخاب شود. هر یک از این معیارها به 5 بازه تقسیم می شود. حال تصور کنید فعالیتی دارای مدت زمان 14 روز و هزینه 250 واحد. وزن این فعالیت همانند شکل زیر محاسبه می شود.

 

 

از مزایای این روش می توان به سهولت استفاده از آن اشاره کرد. در ضمن در این روش ترکیب های مختلف از معیارها دارای وزن های مختلف می باشند که لزوما هم خطی تخصیص داده نمی شود. در ضمن بازه های تعیین شده در این روش را می توان بصورت کیفی (زیاد، خیلی زیاد، متوسط، تا حدودی و غیره) تعریف نمود.

از معایب این روش عدم امکان استفاده از بیش از سه معیار می باشد.

 

روش مقایسات زوجی

در این روش میزان اهمیت نسبی فعالیت ها نسبت به یکدیگر محاسبه شده و با توجه به این اهمیت نسبی می توان ارزش وزنی هر فعالیت را به دست آورد.

برای انجام اینکار فعالیت ها را در ردیف و ستون یک ماتریس ثبت کرده و سپس اهمیت نسبی آنها را با اعدادی در یک بازه تعیین کنید. پس از تعیین این مقادیر، مجموع ارزش نسبی هر فعالیت نسبت به سایر فعالیت ها را محاسبه می نمایید. در صورت نیاز می توان این مجموع را نرمال سازی نموده و  از این مقادیر برای وزن دهی به فعالیت ها استفاده کرد.

 

 

بازه مربوط به تخصیص اهمیت نسبی با توجه به نظر کاربر میتواند متفاوت بوده و شامل اعداد کسری و نیز اعداد منفی نیز شود. لیکن در هر صورت پیشنهاد می شود اعداد قبل از تخصیص وزن حتما نرمال سازی شوند.

در ضمن ضرورتی وجود ندارد که اهمیت نسبی فعالیت ها نسبت به یکدیگر حتما در سطر و ستون ها کاملا همخوانی داشته باشد اما پیشنهاد می شود تا حد امکان این موارد در نظر گرفته شود. برای مثال اگر اهمیت فعالیت الف به فعالیت ب برابر 5 باشد ضرورتی ندارد که اهمیت فعالیت ب به فعالیت الف حتما برابر 0.2 یا حتما برابر -5 باشد و می تواند هر عددی باشد. اگر چه ممکن است باعث عدم همخوانی اعداد شود. در ضمن در صورتیکه اهمیت فعالیت الف به فعالیت ب برابر 5 و اهمیت فعالیت ب نسبت به فعالیت ج برابر 5 باشد، ضرورتی ندارد که حتما اهمیت فعالیت الف نسبت به فعالیت ج برابر 25 باشد و می تواند هر عددی باشد.

از مزایای این روش امکان مقایسه دقیق و کامل فعالیت ها با یکدیگر می باشد. اما عیب این روش آن است که در پروژه های بزرگ به دلیل تعداد زیاد فعالیت ها انجام آن امکان پذیر نمی باشد. لیکن می توان از این روش برای وزن دهی به سطوح بالایی WBS استفاده نموده و برای سطوح پایینتر از سایر روش ها استفاده نمود.

 

 

اشتراک و ارسال مطلب به:

  
نویسنده : صادق روزبهی- PMP ; ساعت ۸:٤٩ ‎ب.ظ روز ۱٠ اردیبهشت ۱۳۸٧


‎ ‎‎ ‎‎ ‎
‎ ‎‎ ‎
‎ ‎
‎ ‎‎ ‎‎ ‎
‎‎ ‎‎